Op televisie zag ik een item over het verbod op naaktkatten en de zogenaamde vouwoorkatten. Er werd een vrouw geïnterviewd die een kattenhotel runt en zelf een naaktkat heeft. Zij kon werkelijk niet begrijpen waarom deze katten, vanwege gezondheidsproblemen, niet meer gehouden mogen worden. Dit zet mij serieus aan het denken, is deze mevrouw wel een echte dierenliefhebber? Echte liefde voor dieren gaat namelijk hand in hand met aandacht voor hun welzijn. En precies dát is de reden achter het houdverbod dat op 1 januari is ingegaan.
Vanaf 1 januari 2026 verandert er veel voor liefhebbers van naaktkatten en katten met vouworen. Vanaf die datum is het niet langer toegestaan om deze katten te houden in Nederland. Ook mogen ze niet meer worden getoond op tentoonstellingen, keuringen of andere evenementen. De reden voor deze ingrijpende maatregel is het welzijn van de dieren zelf, zowel naaktkatten als vouwoor-katten kampen vaak met ernstige gezondheidsproblemen die direct samenhangen met hun uiterlijk.
De naaktkat
Naaktkatten, zoals de Sphynx en de Peterbald, zijn niet volledig haarloos, maar hebben een vacht die niet goed functioneert. Dit komt door een genetische afwijking. Door het ontbreken van een beschermende vacht is hun huid kwetsbaar en raken ze sneller geïrriteerd of geïnfecteerd. Ook lopen ze een verhoogd risico op zonnebrand en zelfs huidkanker. Daarnaast kunnen deze katten hun lichaamstemperatuur slecht reguleren, waardoor ze het vaak koud hebben en vatbaarder zijn voor luchtweginfecties. Veel naaktkatten missen bovendien snor- en tastharen, die voor katten essentieel zijn om zich te oriënteren en veilig te voelen. Dit maakt hun dagelijks functioneren lastiger en stressvoller.
Snorharen zijn er niet voor niets
Snorharen zijn voor katten echt onmisbaar. Het zijn geen gewone haren, maar supergevoelige “voelsprieten” die vol zenuwen zitten. Met hun snorharen voelen katten wat er om hen heen gebeurt, zelfs als het donker is. Ze merken bijvoorbeeld kleine luchtstromen op en kunnen zo zien of er iets in de buurt is, zonder het aan te raken.
Katten gebruiken hun snorharen ook om te checken of ze ergens tussendoor passen. Als de snorharen langs een opening gaan, weet een kat meestal meteen, dit past wel of dit wordt krap. Handig, want zo komen ze minder snel vast te zitten of ergens tegenaan te botsen.
Daarnaast helpen snorharen bij het inschatten van afstanden. Denk aan springen op een kast of het besluipen van een speeltje. Zonder goed werkende snorharen worden katten sneller onzeker, bewegen ze minder soepel en schrikken ze eerder.
Snorharen zeggen ook veel over hoe een kat zich voelt. Staan ze naar voren, dan is de kat nieuwsgierig of speels. Liggen ze strak naar achteren, dan is er vaak sprake van stress of angst. Het is dus ook een belangrijk communicatiemiddel, richting andere katten én richting mensen.
Als een kat geen snorharen heeft of ze nauwelijks kan gebruiken, zoals dus bij de naaktkatten, raakt ze makkelijker gedesoriënteerd. Dat kan zorgen voor stress en een onveilig gevoel. Snorharen zijn dus geen luxe, maar echt een basisbehoefte voor een kat om zich prettig en veilig te voelen.
Waarom is dat oor gevouwen?
Katten met vouworen, zoals de Scottish Fold, hebben hun kenmerkende oren te danken aan een genetische afwijking die veel verder gaat dan alleen het oor. Een vouwoorkat heeft zijn schattige, naar voren gevouwen oortjes niet “gewoon” zo gekregen. Die oren zijn het gevolg van een genetische afwijking. Hetzelfde gen dat ervoor zorgt dat de oren vouwen, verstoort namelijk de ontwikkeling van kraakbeen. En dat is meteen waar het probleem begint.
Kraakbeen zit niet alleen in de oren, maar door het hele lichaam. Het zorgt ervoor dat gewrichten soepel kunnen bewegen en dat botten goed op elkaar aansluiten. Bij vouwoorkatten werkt dat kraakbeen niet zoals het hoort. Het ontwikkelt zich slecht en blijft vaak te dik, te stijf of juist misvormd. Daardoor kunnen gewrichten niet vrij bewegen.
Het gevolg is dat veel vouwoorkatten al op jonge leeftijd last krijgen van pijnlijke en stijve gewrichten, vooral in de poten en de staart. De staart kan bijvoorbeeld zo stijf worden dat hij nauwelijks meer bewogen kan worden. Lopen, springen of spelen wordt dan steeds lastiger. Veel van deze katten gaan mank lopen of bewegen zich voorzichtig, simpelweg omdat bewegen pijn doet.
Wat het extra schrijnend maakt, is dat deze aandoening progressief is. Dat betekent dat het niet stopt of geneest, maar in de loop van de tijd erger wordt. Ook goede verzorging of pijnstilling kan het probleem niet wegnemen, alleen soms iets verzachten. De kat leeft dus vaak zijn hele leven met chronische pijn.
Van buiten zie je vooral een “schattige” kat met ronde oogjes en gevouwen oren. Van binnen heeft diezelfde kat vaak een lichaam dat eigenlijk niet goed gebouwd is om pijnvrij te functioneren. Precies daarom wordt het fokken én nu ook het houden van vouwoorkatten verboden: hun uiterlijk is onlosmakelijk verbonden met lichamelijk lijden.
Alleen een fokverbod helpt niet
Ondanks een al langer bestaand fokverbod bleef de populariteit van deze katten groot. Dat laat zien dat een fokverbod alleen onvoldoende is om het probleem op te lossen. Fokkers blijven selecteren op schadelijke mutaties vanwege het uiterlijk, terwijl de dieren daar hun hele leven de gevolgen van dragen. Bovendien is een fokverbod in de praktijk relatief eenvoudig te omzeilen. Over dierenliefde gesproken....
Daarom is nu ook een houdverbod ingevoerd. Dit betekent overigens niet dat huidige eigenaren hun kat moeten afstaan. Wie al vóór 1 januari 2026 een naaktkat of vouwoor-kat had, mag het dier houden onder de overgangsregeling. Wel moet kunnen worden aangetoond dat de kat vóór die datum in bezit was, bijvoorbeeld via een chipregistratie of een verklaring van een dierenarts. Deze katten mogen tot hun overlijden worden gehouden en mogen ook worden doorgegeven of verkocht.
Dierenleed voorkomen
Door het houden en tonen van deze katten te verbieden, hoopt men toekomstig dierenleed te voorkomen en verantwoorde omgang met huisdieren te stimuleren.
Ook de Dierenbescherming is blij met het verbod op het houden van katten met vouworen en naaktkatten.
Het welzijn van dieren weegt door dit verbod zwaarder dan uiterlijk of populariteit
